This countdown requires you to have the latest Flash player - you can download it here.

He aha te kupu e kimi ana koe i te ī-papakupu?

 
Te āhua o ngā kōrero ka takoto: poto    roa



toko1

1. [Tāne] ing. He pou mō ngā whakaritenga tapu. Ka tae ki te rā e amohia ai te toko (he māpou te toko), ka whakatika katoa te hapū . . . ka poua te toko ki te puke tuatahi o te māra (W 297).  mauri (7)

2. [Ranginui] He rerenga aho. (i) Ka hāpai ngā toko o te ata (W 434). (ii) Ka mau ngā karu o te ngeru i ngā toko o te rama.

3. ‑na ‑nga [Tūmatauenga] mahw, ing, āhua. Ka āwhina i tētahi atu ki te whakatutuki i tētahi mahi, ki te waha i tētahi taumahatanga, ka whakaae rānei ki tāna e whai rā. Hei whakatitiro i ngā kanohi kua kāpōtia, hei whakakaha i ngā uaua kua māngeretia, hei toko i ngā ringaringa me ngā koikara kia whāwhā ai (PH 6, 2).  tautoko (2)

4. ‑na ‑nga [Tāne] Ka whakatū i tētahi hanga pērā i te pou ki raro, ki muri rānei i tētahi atu mea, kia noho rewa tonu taua mea, kia kore ai rānei e hinga. (i) Nā Tāne a Ranginui i toko ake. (ii) Ka whakatūria he pou ki muri hei toko i te pātū, kia kore ai e hinga ina pupuhi te hau. {tauteka, tautoko, tokotoko, whata}

5. ‑na ‑nga [Tūmatauenga] Ka pana whakamua (i tētahi mea) ki te pou. Tokona te waka kia puta ai (W 434).  tītoko (1)

6. ‑na ‑tia ‑nga ‑tanga [Ranginui & Papatūānuku] mahw. Ka tuku karakia kia mahue ai, kia wehe ai te tāne rāua ko tana wahine.  tokorau (2)

toko2

1. ‑nga [Tāne] mahp, ing, āhua. Ka rahi ake, ka porotaka ake tētahi mea, i te mea e kaha ana pea te pupuri wai, te pupuri hau, e tipu ana rānei. Kua toko haere te kākano nā te mea e kī haere ana i te wai.  pupuhi (2)

2. ‑nga [Ranginui & Papatūānuku] Ka ara ake, ka tipu ake (o te whakaaro me te kare ā-roto). Ā, toko tonu tana hiahia ki te wahine rā (W 434). {hihiri, kōmanawa, kowhana, mahuki, pupū, tokotū, totoko, whanake}

3. ‑nga [Tāne] Ka pakaru mai he hau i te puku, tērā tonu ka hoihoi ina puta ake i te waha. Nā te tere ki te kai i toko ai ahau.  tokopuaha

4. ‑nga [Tangaroa] āhua, ing, mahp. Tino teitei te paringa mai ki uta (o te tai i te wā ki a Ōturu me Whitireia). Inā te nui o te pakepaketai i pae ki ngā tāhuna i te tai toko. {teka2 (4)}

toko-

[Tāne] pīa. He wāhanga kupu ka piri ki mua i ngā tau mai i te rua ki te iwa, i te tūpātai 'hia', me ētahi atu kupu, hei tohu e hia rawa ngā tāngata kei tētahi huinga.  I ngā rā o mua i whakapiria anō e ētahi ki te tahi, engari kua kore tērā i whāia i ēnei rā. (i) Tokorima rātou i whakaae, tokorua i whakahē, kotahi te mea i noho taiapa. (ii) Tokohia rātou? E rua tekau mā ono. (iii) He tokoiti te hunga kōrero Pākehā i taua whenua, ko te reo Wīwī kē te reo o te tokomaha.